Οδηγός: Πώς ελέγχουμε μια απάντηση AI πριν τη χρησιμοποιήσουμε;

Στο προηγούμενο άρθρο είδαμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας βοηθήσει στην καθημερινή ζωή, αλλά χρειάζεται να τη χρησιμοποιούμε με ενημέρωση και υπευθυνότητα.

Μια απάντηση AI μπορεί να είναι χρήσιμη, όμως δεν είναι απαραίτητα σωστή, πλήρης ή κατάλληλη για κάθε περίπτωση. Πριν χρησιμοποιήσουμε μια απάντηση, μια πρόταση ή ένα κείμενο που δημιουργήθηκε από AI, μπορούμε να κάνουμε μερικούς απλούς ελέγχους.

Βήμα 1: Ελέγχουμε τι πληροφορίες δίνουμε στην AI

Πριν πληκτρολογήσουμε ένα ερώτημα ή ανεβάσουμε ένα αρχείο, αναρωτιόμαστε: «Περιέχει προσωπικά, ευαίσθητα ή εμπιστευτικά δεδομένα;»

Για παράδειγμα, ένα έγγραφο μπορεί να περιέχει ονοματεπώνυμα, αριθμούς τηλεφώνου, διευθύνσεις, οικονομικά στοιχεία ή άλλες πληροφορίες που δεν χρειάζεται να κοινοποιηθούν. Αν δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιήσουμε αυτά τα στοιχεία, μπορούμε να τα αφαιρέσουμε ή να τα αντικαταστήσουμε με γενικές πληροφορίες.

Πριν δώσουμε ένα αρχείο ή ένα κείμενο σε ένα εργαλείο AI, ελέγχουμε αν περιέχει δεδομένα που πρέπει να παραμείνουν ιδιωτικά.

Βήμα 2: Δεν θεωρούμε την απάντηση αυτόματα σωστή

Η AI μπορεί να δώσει μια απάντηση με μεγάλη βεβαιότητα, ακόμη και όταν περιέχει λάθη. Μπορεί επίσης να παραλείψει σημαντικές πληροφορίες ή να παρουσιάσει μια πιθανή εκδοχή ως βέβαιο γεγονός.

Γι’ αυτό, όταν μια απάντηση αφορά κάτι σημαντικό, δεν αρκεί να σκεφτούμε: «Αφού το είπε η AI, μάλλον είναι σωστό».

Αντίθετα, αναρωτιόμαστε: «Πώς μπορώ να επιβεβαιώσω ότι αυτό που διαβάζω είναι σωστό;»

Βήμα 3: Ελέγχουμε τις σημαντικές πληροφορίες

Αν η απάντηση περιέχει ημερομηνίες, αριθμούς, ονόματα, νόμους, οικονομικά στοιχεία ή άλλες κρίσιμες πληροφορίες, αναζητούμε την αρχική πηγή και τις επιβεβαιώνουμε.

Για παράδειγμα, αν η AI μας δώσει πληροφορίες για μια δημόσια υπηρεσία, δεν βασιζόμαστε μόνο στην απάντησή της. Ελέγχουμε και την επίσημη ιστοσελίδα της υπηρεσίας.

Το ίδιο ισχύει για πληροφορίες που αφορούν:

• υγεία,
• οικονομικά ζητήματα,
• νομικά θέματα,
• εργασία,
• δημόσιες υπηρεσίες.

Όσο πιο σημαντική είναι η απόφαση, τόσο πιο σημαντικός είναι ο έλεγχος.

Βήμα 4: Αναρωτιόμαστε αν υπάρχει προκατάληψη

Η AI εκπαιδεύεται με δεδομένα που προέρχονται από ανθρώπους και τον κόσμο γύρω μας. Αν αυτά τα δεδομένα περιέχουν στερεότυπα ή ανισότητες, υπάρχει κίνδυνος να εμφανιστούν και στις απαντήσεις της.

Γι’ αυτό μπορούμε να ρωτήσουμε: «Η απάντηση αντιμετωπίζει όλους τους ανθρώπους με δίκαιο τρόπο ή περιέχει γενικεύσεις;»

Για παράδειγμα, μια απάντηση μπορεί να παρουσιάζει ορισμένα επαγγέλματα ως κατάλληλα μόνο για άνδρες ή μόνο για γυναίκες, ή να κάνει υποθέσεις για έναν άνθρωπο με βάση την ηλικία ή άλλα χαρακτηριστικά του. Αν εντοπίσουμε κάτι τέτοιο, δεν το αποδεχόμαστε αυτόματα. Ζητάμε διευκρινίσεις, ελέγχουμε τις πληροφορίες και εξετάζουμε αν χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.

Βήμα 5: Ελέγχουμε αν χρειάζεται ανθρώπινη κρίση

Η AI μπορεί να μας βοηθήσει να οργανώσουμε πληροφορίες, να συγκρίνουμε επιλογές ή να προετοιμάσουμε ένα κείμενο. Όμως, όταν το αποτέλεσμα πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για μια σημαντική απόφαση που επηρεάζει ανθρώπους, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Για παράδειγμα, δεν είναι σωστό να αποδεχόμαστε αυτόματα μια πρόταση AI σχετικά με την αξιολόγηση ενός ανθρώπου, την επιλογή ενός υποψηφίου ή την παροχή μιας σημαντικής υπηρεσίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, πρέπει να υπάρχει ανθρώπινος έλεγχος, επαρκής ενημέρωση και σαφής ευθύνη για την τελική απόφαση.

Η AI μπορεί να υποστηρίζει τη σκέψη μας. Δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη κρίση.

Βήμα 6: Αποφασίζουμε υπεύθυνα αν θα χρησιμοποιήσουμε το αποτέλεσμα

Αφού ολοκληρώσουμε τους ελέγχους, αποφασίζουμε τι μπορούμε να αξιοποιήσουμε.

Μπορούμε να αναρωτηθούμε:

• Είναι σωστές οι πληροφορίες;
• Χρειάζεται να διορθώσω κάτι;
• Υπάρχει κάποια πηγή που πρέπει να ελέγξω;
• Περιέχει η απάντηση προκαταλήψεις ή άδικες γενικεύσεις;
• Χρειάζεται να εξετάσει το αποτέλεσμα ένας άνθρωπος με την κατάλληλη γνώση ή ευθύνη;

Αν κάτι δεν είναι ξεκάθαρο, δεν χρειάζεται να το χρησιμοποιήσουμε αμέσως. Μπορούμε να ζητήσουμε περισσότερες πληροφορίες, να κάνουμε επιπλέον έλεγχο ή να αναζητήσουμε άλλη πηγή.

Ας υποθέσουμε ότι ζητάμε από ένα εργαλείο AI: «Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται για μια συγκεκριμένη διαδικασία σε μια δημόσια υπηρεσία;»

Μια υπεύθυνη χρήση θα ήταν:

1. Να ζητήσουμε από την AI να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τη διαδικασία.
2. Να ελέγξουμε αν η απάντηση αναφέρει συγκεκριμένα δικαιολογητικά και προϋποθέσεις.
3. Να επισκεφθούμε την επίσημη ιστοσελίδα της αρμόδιας υπηρεσίας.
4. Να επιβεβαιώσουμε ότι οι πληροφορίες είναι ενημερωμένες.
5. Να χρησιμοποιήσουμε την AI ως βοήθημα, όχι ως τη μοναδική πηγή πληροφόρησης.

Έτσι, η τεχνολογία μάς βοηθά να εξοικονομήσουμε χρόνο, χωρίς να παραλείπουμε τον απαραίτητο έλεγχο.

Θυμηθείτε τον κανόνα των 6 ελέγχων

Πριν χρησιμοποιήσουμε μια απάντηση AI, μπορούμε να θυμόμαστε: Προσωπικά δεδομένα → Σωστή πληροφορία → Πηγές → Προκαταλήψεις → Ανθρώπινη κρίση → Υπεύθυνη χρήση

Δεν χρειάζεται να είμαστε ειδικοί στην τεχνητή νοημοσύνη για να εφαρμόζουμε αυτά τα βήματα. Χρειάζεται να είμαστε ενημερωμένοι, προσεκτικοί και πρόθυμοι να ελέγχουμε.

	Ερώτηση	Τι ελέγχουμε
1. Δεδομένα	Δίνω προσωπικές ή εμπιστευτικές πληροφορίες;	Αν το περιεχόμενο που εισάγουμε χρειάζεται προστασία ή αφαίρεση ευαίσθητων στοιχείων.
2. Ακρίβεια	Είναι σωστή η απάντηση;	Αν μπορεί να περιέχει λάθη, παραλείψεις ή πληροφορίες που χρειάζονται επιβεβαίωση.
3. Πηγές	Μπορώ να επιβεβαιώσω τα στοιχεία;	Αν υπάρχουν αξιόπιστες και, όπου χρειάζεται, επίσημες πηγές.
4. Δικαιοσύνη	Υπάρχουν προκαταλήψεις ή άδικες γενικεύσεις;	Αν η απάντηση αντιμετωπίζει διαφορετικούς ανθρώπους με δίκαιο τρόπο.
5. Ανθρώπινη κρίση	Χρειάζεται να αποφασίσει ή να ελέγξει ένας άνθρωπος;	Αν το αποτέλεσμα αφορά σημαντική απόφαση ή επηρεάζει ανθρώπους.
6. Υπευθυνότητα	Είναι κατάλληλο και υπεύθυνο να χρησιμοποιήσω το αποτέλεσμα;	Αν χρειάζεται διόρθωση, πρόσθετος έλεγχος ή διαφορετική προσέγγιση πριν το αξιοποιήσουμε.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει ένα χρήσιμο εργαλείο στην καθημερινή μας ζωή, όταν τη χρησιμοποιούμε με σωστό τρόπο. Δεν αρκεί να παίρνουμε μια απάντηση από την AI. Χρειάζεται να εξετάζουμε αν είναι αξιόπιστη, αν σέβεται την ιδιωτικότητα και αν είναι κατάλληλη για τη χρήση που θέλουμε να της κάνουμε.

Η υπεύθυνη χρήση της AI ξεκινά από μια απλή συνήθεια: «Ελέγχω πριν εμπιστευτώ.»