Παιδιά και AI: Τι μαθαίνουμε από την έκθεση «Talking to Machines»

Η Τεχνητή Νοημοσύνη γίνεται ολοένα και πιο παρούσα στην καθημερινότητα των παιδιών, μέσα από εργαλεία που απαντούν σε ερωτήσεις, προσφέρουν βοήθεια, ψυχαγωγία ή ακόμη και μια αίσθηση συντροφιάς. Τι σημαίνει όμως αυτή η νέα μορφή αλληλεπίδρασης για τους μικρούς χρήστες; Πώς αντιλαμβάνονται τα παιδιά τους AI assistants και companions και ποιες ευκαιρίες, ανησυχίες και ανάγκες αναδεικνύονται μέσα από την εμπειρία τους;

Η έκθεση «Talking to Machines: Children’s Experiences with AI Assistants and Companions» της eSafety Australia (2026) εξετάζει τη σχέση των παιδιών με αυτές τις τεχνολογίες και φωτίζει ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια, την ιδιωτικότητα, την αξιοπιστία και την ευημερία τους. Στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε μια συνοπτική αποτύπωση των βασικών σημείων της έκθεσης, αναδεικνύοντας τη σημασία της ενημέρωσης, της κριτικής σκέψης και της υπεύθυνης χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης από τα παιδιά και τους ενήλικες που τα υποστηρίζουν.

Η έρευνα προσπαθεί να εντοπίσει τον τρόπο με τον οποίο παιδιά και έφηβοι 10-17 ετών στην Αυστραλία χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, το Gemini, το Copilot και εφαρμογές «AI companions» που προορίζονται για συντροφικότητα και συναισθηματική υποστήριξη. Η μελέτη βασίζεται σε έρευνα 1.950 παιδιών που πραγματοποιήθηκε το 2026.

Βασικά ευρήματα
1. Η χρήση της ΤΝ από τα παιδιά είναι πλέον πολύ διαδεδομένη
Το 78% των παιδιών έχει χρησιμοποιήσει κάποιο AI assistant.
Το ChatGPT είναι μακράν το δημοφιλέστερο εργαλείο (70%).
Το 8% έχει χρησιμοποιήσει AI companion (π.χ. Character.AI).
Το 20% όσων χρησιμοποιούν τέτοια εργαλεία τα χρησιμοποιεί καθημερινά.

2. Η χρήση δεν περιορίζεται στα σχολικά καθήκοντα
Τα παιδιά χρησιμοποιούν την ΤΝ κυρίως για αναζήτηση πληροφοριών, εργασίες και μελέτη, συγγραφή και επεξεργασία κειμένων, δημιουργία εικόνων. Ωστόσο, περισσότερα από τα μισά παιδιά τη χρησιμοποιούν και για προσωπικούς λόγους, όπως συμβουλές για προβλήματα ζωής, θέματα υγείας, συναισθηματική υποστήριξη, συζήτηση για δυσκολίες, απλή παρέα και επικοινωνία.

3. Τα AI assistants λειτουργούν συχνά ως «ψηφιακοί φίλοι»
Αν και εργαλεία όπως το ChatGPT και το Gemini σχεδιάστηκαν κυρίως για παραγωγικές εργασίες, περίπου το 50% των παιδιών που τα χρησιμοποιούν τα αξιοποιεί και για προσωπικές ή συναισθηματικές συζητήσεις. Πολλά παιδιά αρχίζουν να μιλούν για προσωπικά θέματα μετά από επαναλαμβανόμενη χρήση, όταν έχει αναπτυχθεί αίσθημα οικειότητας και εμπιστοσύνης.

Κίνδυνοι που εντοπίστηκαν
Ένα στα πέντε παιδιά είχε αρνητικές ή επικίνδυνες εμπειρίες ενώ το 20% των παιδιών που χρησιμοποίησαν AI ανέφερε τουλάχιστον μία προβληματική εμπειρία, όπως χειριστική συμπεριφορά από το σύστημα, προσβλητικό ή επιθετικό περιεχόμενο, ακατάλληλες συμβουλές, σεξουαλικό περιεχόμενο, ρητορική μίσους απέναντι σε ομάδες ανθρώπων. 

Πολλά παιδιά μοιράζονται προσωπικά δεδομένα και το 37% δήλωσε ότι έχει μοιραστεί προσωπικές πληροφορίες με συστήματα ΤΝ, όπως φωτογραφίες, ημερομηνία γέννησης, προσωπικά μυστικά, στοιχεία για το σχολείο ή την οικογένεια. Η πλειονότητα των παιδιών δήλωσε ότι η χρήση των εργαλείων ΤΝ τα έκανε να αισθανθούν πιο ενημερωμένα, πιο έξυπνα, πιο σίγουρα για τον εαυτό τους.  Παράλληλα όμως σχεδόν τα μισά ανέφεραν και αρνητικά συναισθήματα όπως σύγχυση, εκνευρισμό, άγχος, ανασφάλεια ή στενοχώρια.

Ομάδες που φαίνεται να είναι πιο ευάλωτες
Υψηλότερη χρήση AI companions καταγράφηκε σε παιδιά με αναπηρία ή ψυχικές δυσκολίες και σε εφήβους με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό. Οι ομάδες αυτές ήταν επίσης πιο πιθανό να χρησιμοποιούν τα εργαλεία για συναισθηματική υποστήριξη και προσωπικές συζητήσεις.

Συμπέρασμα
Η έκθεση καταλήγει ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη ενσωματωθεί στην καθημερινότητα των παιδιών. Παρότι προσφέρει σημαντικά εκπαιδευτικά και πρακτικά οφέλη, πολλά παιδιά τη χρησιμοποιούν επίσης ως πηγή συμβουλών, συναισθηματικής υποστήριξης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Αυτό δημιουργεί νέες προκλήσεις για την προστασία των παιδιών, την ιδιωτικότητα των δεδομένων τους, την ανάπτυξη κριτικής σκέψης, τον ρόλο γονέων και εκπαιδευτικών στη ψηφιακή αγωγή.

Κεντρικό μήνυμα της έρευνας: Τα παιδιά δεν χρησιμοποιούν την ΤΝ μόνο ως εργαλείο μάθησης. Συχνά την αντιμετωπίζουν ως συνομιλητή, σύμβουλο ή ακόμη και φίλο, γεγονός που απαιτεί ισχυρότερα μέτρα ασφάλειας και καλύτερη εκπαίδευση γύρω από τη χρήση της.